Okrugli sto o bosanskom jeziku održan u Novom Pazaru
„Bosanski jezik i pismo u službenoj upotrebi – zakonske obaveze i institucionalni izazovi“ – naziv je okruglog stola koji je održan jučer (12. februara) u Novom Pazaru, u organizaciji Bošnjačkog nacionalnog vijeća u Republici Srbiji.
Direktor Instituta za jezik UNSA u svom izlaganju je istakao niz činjenica o historiji bosanskog jezika u službenoj upotrebi, te ukazao i na neke pozitivne iskorake u današnjem vremenu za područja gdje u službenom smislu bosanski jezik danas, nažalost, uslijed negativnih političkih utjecaja nema pozitivan status.
Govoreći o Novom Pazaru i službenom bosanskom jeziku u historijskom smislu, dr. Jasmin Hodžić je istakao da već od formiranja Direkcije za opću prosvjetu u Bosanskom vilajetu 1866. godine i službenih izvještaja Ahmeda Dževdet-paše, odnosno nakon objavljenih salnama (službenih osmanskih listova) Bosanskog vilajeta i Kosovskog vilajeta (kojima je Novi Pazar pripadao), u historijskom smislu govorimo o stabilnijem društvenom statusu bosanskog jezika u njegovoj službenoj upotrebi, pa i na području Novog Pazara, odnosno na širem prostoru Sandžaka, jer se preko osmanske administracije potvrđuje službeni status bosanskog jezika u zvaničnoj korespondenciji osmanskih vlasti i prema Bosanskom vilajetu i prema drugim dijelovima Osmanskog Carstva, što se u prvom redu odnosilo na školstvo, sudstvo, prevodilaštvo, izdavaštvo, zakonodavstvo, vojni i policijski sektor, poreznu upravu i slično.
Također, kako to potvrđuju i Mitar Papić ili Miloš Okuka, zvanični bosanski jezik imamo u bosanskom školstvu i prije 1866. godine.
Inače, od upravnih tijela koje se spominju u korespondenciji prema kojoj se navodi bosanski jezik, tu su: Ministarstvo za obrazovanje, Ministarstvo unutrašnjih poslova, Ministarstvo vanjskih poslova, Ministarstvo javnih radova, Uprava za policiju, Uprava za poreze, Uprava za telegraf i poštu, Finansijski ured, Građanski sud, Centralna vlada (Sedaret), Osmanska ambasada, Vrhovno tanzimatsko vijeće i tako dalje.
Interesantno je da Osmanska ambasada u Sarajevu koristi i dalje bosanski jezik u svojoj administraciji i korespondenciji s Istanbulom (službeno, s Ministarstvom pravde i Ministarstvom vanjskih poslova) i nakon što je bosanski ukinut u Bosni (1907), a da je slično i sa Beogradom.
Naime, samo godinu prije povlačenja osmanske vojske iz Beograda, prema jednoj molbi iz 1861. godine se od Bosanskog vilajeta tražilo da kao savjetnika valije zaposli Ahmed-bega kao člana Gradskog vijeća u Beogradu, zbog njegovog dobrog poznavanja bosanskog jezika.
Također, osmanskom Ministarstvu vanjskih poslova u Istanbul stiže iz Beograda molba 1900. godine (kojom se traži da jedan poznavalac bosanskog jezika u Beogradu bude zaposlen kod evidencije muhadžira) kojom se pokazuje da je i nakon povlačenja osmanskih vlasti iz Beograda u administraciji u vezi s Beogradom i dalje prisutan bosanski jezik (kao što je to bilo i prije 1862. godine). Inače, neki od do sada poznatih podataka koji bosanski jezik vežu za Beograd odnose se na 1770. odnosno 1777. godinu.
Uprkos generalno nepovoljnom statusu, pozitivno je da bosanski jezik danas ima svoj pozitivan status i u nekim školama u bosanskohercegovačkom. entitetu Republika srpska (kao što je osnovna škola u Prijedoru).
Ipak, još uvijek se nameće potreba da se sistemski u zakonodavnom, administrativnopravnom smislu i praktičnoj primjeni generalno riješi pitanje službene upotrebe bosanskog jezika i na cijelom području Bosne i Hercegovine.
